PERIT - ADIGE XASE

Buraya döndükten bir yıl sonra 1993 yılında evlendim,iki kız çocuğum var. Burada döndükten sonra başlayan ve 2000 yılına kadar devam eden işim inşaat üzerine idi,daha sonra ticaret ile uğraşmaya başladım şu anda halen devam ediyor.

Kızlarım burada henüz ilk öğretim çağındalar, eşim de evlendiğimizdeki mesleği olan öğretmenliğe devam ediyor.

Urvan köyünde bir evim var fakat işim gereği Nalçik’te ikamet ediyorum, burada kiralık bir evde oturuyorum. Daha önce satın aldığım iki evi ticarete girince sermaye yaptım, şu anda işimizi devam ettiriyoruz.

İçerisine geldiğiniz ortama uyum sağlamakta zorluk çektiniz mi?

Bizler ilk dönen insanlardanız, o nedenle geçiş döneminin ekonomik sıkıntıları ve karmaşası içerisine geldik.

Zaman zaman zorlandığımız da oldu, fakat hiçbir şekilde buradaki insanların katlanmadığı bir sıkıntıya veya özellikle bize yapılmış bir haksızlığa maruz kalmadık.

Tam tersine ilk dönemin duygusallığı içerisinde insanlar bize kucak açtılar,herkes elinden gelen konuda yardım etmeye bizi cesaretlendirip teşvik etmeye çalıştılar.

Kısacası uyum sağlamakta hiçbir zorluk yaşamadım.

Yani sonradan bu duygusallık bitti mi demek istiyorsunuz ?

Elbette ilk andaki coşkusunu yitirdi zaman içerisinde.

Fakat bunda bizlerin yani diasporadan gelenlerin de çok büyük katkısı oldu ne yazık ki. Bu iyi niyeti suistimal eden insanlar türedi birden bire, o yokluk ve zorluk yıllarında buraya gelip bir çok boş vaatte bulunan ve sonra da ortadan kaybolup gidenler mi dersiniz,içerisine geldiği insanların yaşam tarzını düşünce biçimini saygı sınırları dışına taşacak kadar kabaca eleştiren, toplumu yargılamaya kalkanlar mı dersiniz. Bu mesele çok uzun aslında,samimi bir özeleştiri yaparsak pek çok şey söyleyebiliriz.

Sizi buraya getiren asıl şey nedir ?

Çok yalın bir şekilde ifade edersem; kendimi buraya ait hissettiğim için kalktım geldim.

Çok da iyi etmişim açıkçası, çünkü döndüğüm günden itibaren ruhen huzur buldum hiç abartısız.

Türkiye’de de yaşam şartlarım kötü değildi benim,fakat koşullar ne olursa olsun tarif edemediğim bir eksik vardı içimde.

Bir şeyler yarımdı,ama ne olduğunu ancak geri dönüp burada yaşamaya başladıktan sonra anladım.

Neymiş peki o eksik ?

İçerisinde yetiştiğim dil kültür,mensubu olduğum halk,sahibi olduğum vatan, hepsi buradaymış fakat ben oradaymışım.Yani biraz karikatürize edersek bir çam ormanında kavak ağacı gibi kalıvermişim yaşamın ortasında.

R.F’nin başka yerlerine gittiniz mi,Kafkasya ile kıyaslama yapabilir misiniz ?

Moskova,Ufa,Volgograd,Voronej ve daha bir çok şehrini iş nedeniyle gezdim oralarda yaşadım.Ayrıca yine Kafkasyada Stavropol şehrinde 4 yıl yaşadım,Rostova’da bir çok kez gidip geldim,kısaca söylersek epeyice bilirim genel manada.

Bire bir kıyaslama ne kadar doğru olur bilmiyorum ama,Kafkasya dışına çıktığınızda Rus yaşam tarzı baskın bir biçimde göze çarpıyor,tabii bu mantalite ve günlük ilişkilere de yansıyor.

Fakat kim ne derse desin Kafkasyadaki Çerkes xabzesinin ve yaşam tarzının kısmen değişerek de olsa devam ettiğini gözlemliyorsunuz.

Yani burada kendimi daha rahat hissediyorum,oysa genel manada bakınca diğer bölgelerde insanlar daha serbest gibi,fakat bizim yetiştiğimiz xabze ve yaşam tarzına uygun değil bence.

Ekonomik açıdan bir kıyaslama yaparsak bu saydığım şehirler Kafkasyadaki bizim cumhuriyetlerimize göre (Krasnodar Stavropol vb. saymıyorum) daha gelişmiş ve daha zengin durumda,fakat burası da eski zamanlarla kıyaslanmayacak kadar hızlı bir gelişme ve değişim içerisinde son yıllarda.

Burada ortalama bir yaşam sürebilmek için aylık kazanç ne kadar tahmini olarak ?

Ortalama bir yaşam sürebilmek için 15-20 bin ruble kadar bir geliriniz olması gerekiyor. Tabii bu ortalama yaşamdan ne anladığınıza da bağlı.

Peki ortalama bir insanın bu parayı kazanma şansı ne kadar ?

Burada disiplinli ve normal çalışan bir insan bu parayı rahatlıkla kazanabilir. Basitçe söylersek vasıfsız bir işçi ücreti aylık 10000 ruble civarındadır.

Biraz elinden iş gelen kimse çok daha fazlasını kazanabilir,tabii çalışırsa.

Köy yaşamı ve buradaki köylerin durumu hakkında ne söyleyebilirsiniz ?

Ben buradaki köylerden bahsedeyim ama siz Türkiyedeki ilçeler gibi düşünün,çünkü burada 1000 hanelik köyler küçük köy sayılıyor.Bu köylerde birkaç okul,sinema spor salonları,tiyatrolar,sağlık ocakları,pazarlar mevcut.

burada bir şaka yapayım bu köyler Türkiyede olsa hemen bir siyasetçi çıkar il yapardı.

Toprak oldukça verimli ve bereketli.Normal tarım yanı sıra bağcılık bahçecilik ve seracılık yapılıyor.

Hayvancılık zaten köy yaşamının bir parçası.Bunun dışında da köylerde küçük ve büyük işletmeler mevcut

Türkiye’deki akrabalarınızla ve ailenizin geri kalanı ile ilişkileriniz nasıl?

Artık iletişim imkanları çok rahat, sık sık telefonla görüşüyoruz,ayrıca her yıl birbirimizi ziyaret ediyoruz.

Bu gün vatanınızda yaşıyorsunuz, diasporada yaşamak ile arasındaki fark sizce nedir ?

Bunun cevabı önceki söylediklerimin içinde var zaten.

Bu aslında misafirlikten kendi evine dönen birine “hangisi iyi” diye sormaya benzer

Bu günden geçmişe yaşamınıza göz attığınızda pişmanlıklarınız oldu mu?

Açıkçası ciddi biçimde pişman olacağım bir şey yok, özellikle de vatanıma dönmek konusunda hiçbir pişmanlık söz konusu değil,aksine daha önce de söylediğim gibi burada huzur buldum,kendimi buldum.

Diasporadaki insanlarımıza son olarak ne söylemek istersiniz ?

Diasporadaki her kardeşimi içtenlikle selamlıyorum,bir gün hepisinin vatanımıza dönebilmesini diliyorum.

Teşekkür ediyoruz.

PERIT